W dzisiejszych czasach otacza nas ogromna liczba źródeł informacji, w których przedstawiane są różnego rodzaju porady dotyczące zdrowia i żywienia. W wielu artykułach internetowych rozpowszechniane są nieprawdziwe informacje na temat diety, które często nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością. Ponieważ odróżnienie prawdy od fałszu bywa dość trudne, dezinformacja prowadzi do powstawania mitów. Przekazywane z ust do ust, z czasem się utrwalają i niekiedy potrzeba sporo wysiłku, aby dotrzeć do prawdy. Dlatego tym razem przyjrzymy się najpopularniejszym mitom i spróbujemy je obalić.
MIT: jedzenie po określonej godzinie powoduje przybieranie na wadze.
FAKT: najważniejsze jest to, ile i co jemy oraz jak aktywni fizycznie jesteśmy w ciągu dnia. Warto jednak ograniczyć spożywanie bardzo kalorycznych potraw przed snem, ponieważ „ciężkie” jedzenie może powodować problemy trawienne i zaburzenia snu, co z kolei może prowadzić do niezdrowych nawyków żywieniowych następnego dnia, których nie naprawi nawet poranny koktajl kolejnego dnia.
MIT: tłuszcze są szkodliwe, a produkty bogate w tłuszcz są niezdrowe.
FAKT: choć ta przestarzała i nieprawdziwa teoria jest stopniowo obalana, wiele osób nadal boi się tłuszczu i stosuje diety niskotłuszczowe, licząc na poprawę ogólnego stanu zdrowia.
W rzeczywistości organizm potrzebuje tłuszczów – dostarczają energii, pomagają wchłaniać witaminy, wspierają zdrowie serca i mózgu oraz pełnią wiele innych funkcji. Tłuszcze są niezbędne dla optymalnego zdrowia. Co więcej, diety niskotłuszczowe wiążą się z wyższym ryzykiem problemów zdrowotnych, w tym zespołu metabolicznego, oraz mogą zwiększać insulinooporność i poziom trójglicerydów, które są znanymi czynnikami ryzyka chorób serca. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie tłuszcze są sobie równe.
Tłuszcze jednonienasycone i wielonienasycone są zdrowe i mogą zmniejszać ryzyko chorób serca oraz udaru. Tłuszcze jednonienasycone znajdują się w oliwie z oliwek, awokado i migdałach, natomiast wielonienasycone – w siemieniu lnianym, tłustych rybach i tofu. Do niezdrowych tłuszczów zalicza się tłuszcze trans oraz tłuszcze nasycone. Więcej tłuszczów nasyconych zawiera czerwone mięso i skóra z kurczaka, dlatego należy je spożywać z umiarem. Tłuszcze trans są uznawane za szczególnie szkodliwe i występują m.in. w chipsach, ciastach, ciasteczkach i innych wyrobach cukierniczych.
Przydatna wskazówka: czytaj etykiety na opakowaniach i sprawdzaj, czy w składzie nie ma olejów utwardzonych lub częściowo utwardzonych – są to ukryte tłuszcze trans.ai.
MIT: aby schudnąć, należy ograniczyć spożycie węglowodanów.
FAKT: podobnie jak kiedyś obwiniano tłuszcze o przyrost masy ciała i choroby serca, tak dziś wiele osób unika węglowodanów, obawiając się, że ich spożycie prowadzi do otyłości, cukrzycy i innych problemów zdrowotnych. Tymczasem węglowodany są ważną częścią naszej diety i stanowią główne źródło energii dla organizmu. Umiarkowane spożycie wartościowych węglowodanów bogatych w błonnik, witaminy i minerały – takich jak warzywa skrobiowe, dawne odmiany zbóż czy rośliny strączkowe – może przynosić korzyści zdrowotne.
Wyróżniamy jednak dwa rodzaje węglowodanów: proste i złożone, które różnią się wartością odżywczą. Węglowodany proste znajdują się w produktach mało odżywczych, takich jak chipsy, napoje gazowane, słodycze i inne wyroby cukiernicze. Węglowodany złożone zawierają więcej składników odżywczych i występują w zdrowszych produktach, takich jak owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy i rośliny strączkowe. Ograniczenie węglowodanów prostych i wybieranie złożonych pomaga utrzymać zdrową masę ciała, zapewnia dłuższe uczucie sytości i wspiera prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
MIT: produkty bezglutenowe są zdrowsze.
FAKT: jeśli nie chorujesz na celiakię ani nie masz nadwrażliwości na gluten, produkty bezglutenowe nie są zdrowsze. Dieta bezglutenowa nie jest przeznaczona do odchudzania, lecz dla osób z określonymi schorzeniami. Unikanie glutenu może prowadzić do niedoboru błonnika, witamin i minerałów.
MIT: sól jest szkodliwa.
FAKT: nadmierne spożycie sodu może podnosić ciśnienie krwi i szkodzić nerkom, jednak sól (sód) jest minerałem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Sód jest elektrolitem, który pomaga utrzymać równowagę wodną oraz jest konieczny do pracy mięśni i układu nerwowego, w tym serca i mózgu. Jak w przypadku wielu innych składników, kluczowy jest umiar.
MIT: aby być zdrowym, trzeba stosować suplementy diety.
FAKT: większość ludzi powinna dostarczać wszystkich niezbędnych witamin, minerałów i składników odżywczych poprzez zbilansowaną dietę. Zamiast sięgać po suplementy, warto wybierać różnorodne, pełnowartościowe produkty, takie jak warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i zdrowe źródła białka. Suplementy powinny być stosowane wyłącznie na zalecenie lekarza, jeśli stwierdzono niedobory, których nie da się uzupełnić samą dietą.
MIT: białe ziemniaki są niezdrowe.
FAKT: w świecie dietetyki białe ziemniaki często uznawane są za „niezdrowe”, dlatego wiele osób ogranicza ich spożycie. Spożywane w nadmiarze, podobnie jak każdy produkt, mogą przyczyniać się do przyrostu masy ciała. Jednak ziemniaki są bardzo wartościowe i mogą być częścią zdrowej diety. Są doskonałym źródłem potasu, witaminy C oraz błonnika. Co więcej, dają większe uczucie sytości niż inne źródła węglowodanów, takie jak ryż czy makaron.
MIT: dieta bardzo niskokaloryczna jest najlepszym sposobem na odchudzanie.
FAKT: choć ograniczenie kalorii rzeczywiście może prowadzić do utraty wagi, zbyt niska podaż energii może powodować adaptację metaboliczną i długofalowe konsekwencje zdrowotne. Bardzo niskokaloryczne diety sprzyjają szybkiemu spadkowi masy ciała, ale długotrwale prowadzą do spowolnienia metabolizmu, wzrostu apetytu i zaburzeń hormonów sytości, co utrudnia utrzymanie stabilnej wagi.
MIT: aby być zdrowym, trzeba być szczupłym.
FAKT: chociaż otyłość wiąże się z wieloma problemami zdrowotnymi, takimi jak cukrzyca typu 2, choroby serca, depresja, niektóre nowotwory czy przedwczesna śmierć, szczupła sylwetka nie gwarantuje dobrego zdrowia. Zdrowy styl życia polega na realnej trosce o siebie. Kluczowe znaczenie ma połączenie aktywności fizycznej z pełnowartościową, odżywczą dietą, które wzmacniają organizm i poprawiają ogólne samopoczucie.
