Niezwykła historia matchy

Zasłużona popularność

Rodzaj zielonej herbaty, który w ostatnich latach zdobył ogromną popularność na całym świecie, jest prawdopodobnie znany wielu osobom – nawet bez wymieniania jego nazwy. Wyróżnia się intensywnie zielonym kolorem, bogatym, kremowym smakiem oraz wyjątkowym sposobem przygotowania i spożywania, przypominającym rytuał. Warto również wspomnieć, że ta zielona herbata jest szczególnie ceniona za swoje właściwości prozdrowotne. Oprócz wielu innych korzyści dla zdrowia:

• Jest źródłem przeciwutleniaczy, w tym silnego związku EGCg. Przeciwutleniacze usuwają wolne rodniki z komórek organizmu i zapobiegają uszkodzeniom oksydacyjnym lub je ograniczają. EGCg to silny związek, który może wspierać zdrowie poprzez zmniejszanie stanów zapalnych, pomoc w kontroli masy ciała oraz zapobieganie niektórym chorobom przewlekłym.
• Wspomaga metabolizm i spalanie kalorii.
• Uspokaja umysł, relaksuje ciało i poprawia koncentrację, dlatego była tradycyjnie spożywana przed medytacją.
• Dostarcza witaminy C, selenu, chromu, cynku i magnezu.
• Pomaga obniżyć poziom „złego” cholesterolu oraz cukru we krwi.
• Zawiera kofeinę, dzięki czemu dodaje energii. Jednak obecność aminokwasu zwanego L-teaniną sprawia, że kofeina uwalnia się stopniowo. L-teanina łagodzi jej działanie i wspomaga relaksację. Zamiast gwałtownego pobudzenia, charakterystycznego dla kawy, energia uwalnia się równomiernie i przez dłuższy czas. To właśnie dlatego ten rodzaj herbaty zapewnia wyjątkowe uczucie spokojnej czujności.

Wszystkie te oraz wiele innych niewymienionych właściwości zielonej herbaty przyniosły jej miano superfood. Superfood to produkt spożywczy bogaty w związki korzystne dla zdrowia, takie jak przeciwutleniacze, błonnik czy kwasy tłuszczowe. Dzięki wysokiej zawartości cennych składników zielona herbata zajmuje jedno z czołowych miejsc wśród superżywności.

Historia matchy

Pierwsze dowody na to, że zielona herbata dotarła do wybrzeży Japonii, pochodzą z okresu Heian (VIII–IX wiek). Za sprowadzenie nasion herbaty do Japonii uznawani są dwaj buddyjscy mnisi – Kūkai i Saichō.

Według późniejszych przekazów w 815 roku n.e. buddyjski mnich Eichū podał zieloną herbatę cesarzowi Japonii Sadze. W tamtym czasie przygotowywał ją z niesprasowanych i nierozdrobnionych liści, prezentując ich naturalny wygląd. Herbata ta znacznie różniła się od współczesnej senchy, ponieważ do opracowania dzisiejszej metody produkcji pozostawało jeszcze około osiemset lat.

Pierwsze próby ceremonii

Pod koniec XII wieku sproszkowana zielona herbata zwróciła uwagę człowieka o imieniu Myōan Eisai. Niezadowolony z sytuacji buddyzmu w Japonii, dwukrotnie podróżował do Chin. Podczas pierwszej podróży studiował zasady chan (które później w języku japońskim nazwano zen), a następnie został uznanym praktykującym.

Jednak dla historii herbaty ważniejsza okazała się jego druga wyprawa. Oprócz świętych tekstów zen przywiózł do Japonii nasiona herbaty oraz wiedzę na temat produkcji sproszkowanej zielonej herbaty. Później napisał fundamentalne dzieło poświęcone japońskiej zielonej herbacie „Kissa Yōjōki” („Pij herbatę dla zdrowia”).

Eisai głęboko wierzył w zdrowotne właściwości sproszkowanej zielonej herbaty oraz jej znaczenie religijne. Te przekonania wykorzystał podczas pierwszych prób stworzenia japońskiej ceremonii herbacianej.

Symbol luksusu

W XIII wieku, w okresie siogunatu Kamakura, matcha zaczęła być spożywana nie tylko jako praktyka religijna, lecz także jako symbol luksusu i element kultury klasy wojowników.

Trend ten utrzymywał się również w XVI wieku, kiedy herbata zaczęła być postrzegana jako oznaka statusu społecznego oraz wyrafinowanej kultury wyższych warstw społeczeństwa. Szczególnie ceniono herbatę produkowaną z liści pochodzących z okolic Kioto, gdzie Eisai po raz pierwszy zasadził nasiona herbaty.

W tym okresie opracowano także metodę „tana” – konstrukcję zacieniającą krzewy herbaciane za pomocą słomianych zadaszeń. Pozwalało to kontrolować ilość światła słonecznego docierającego do roślin, dzięki czemu rolnicy mogli uzyskać wyjątkowy smak herbaty.

Od symbolu luksusu do duchowego rytuału

To właśnie między XIV a XVI wiekiem japońska kultura herbaty, a wraz z nią ceremonia herbaciana, przybrała formę, którą znamy dzisiaj.

Po okresie siogunatu Muromachi zieloną herbatę zaczęto postrzegać jako praktykę duchową, związaną z prostotą, a nie przepychem. Współczesna japońska ceremonia herbaciana w dużej mierze zawdzięcza swój kształt mnichowi Muracie Jukō. Jednak to jeden z jego uczniów szczegółowo zdefiniował koncepcję wabi-cha, czyli „drogę herbaty”, znaną również jako chadō lub sadō.

Uczniem tym był Sen no Rikyū. Jego filozofia i sposób przygotowywania herbaty zyskały tak wielkie uznanie, że został osobistym mistrzem herbaty Toyotomiego Hideyoshiego, pierwszego wielkiego władcy okresu Sengoku.

Niestety, jego życie zakończyło się tragicznie wiosną 1591 roku. Choć dokładne przyczyny nie są znane, uważa się, że obraził Hideyoshiego, a jedynym sposobem zachowania honoru było popełnienie seppuku – rytualnego samobójstwa.

Historia ta została opisana w książce „Księga herbaty”. Według przekazów ostatnim czynem Sen no Rikyū było zorganizowanie wystawnego spotkania herbacianego dla najbliższych przyjaciół. Następnie rozbił swoją czarkę do herbaty i zadał sobie śmiertelny cios.

Jego dziedzictwo oraz dorobek innych mistrzów herbaty przetrwały jednak do dziś – zarówno w ceremonii herbacianej, jak i w ceremonialnej jakości zielonej herbacie, którą pomagali doskonalić. Jest to tradycja przypominająca o szacunku dla historii, akceptacji teraźniejszości i nieskupianiu się nadmiernie na przyszłości. W końcu najważniejsza jest sama droga, a nie jej kres.

Pomysł na deser

Kulki energetyczne z matchą

Ten przepis powinien wypróbować każdy miłośnik matchy. Kulki energetyczne często bywają zbyt suche lub przesadnie słodkie, natomiast te są wyjątkowo świeże, lekkie i doskonale zbalansowane pod względem smaku.

Składniki:

• 50 g pistacji
• 100 g daktyli Medjool
• 50 g migdałów
• 1 łyżeczka matchy
• szczypta soli
• szczypta cynamonu cejlońskiego

Sposób przygotowania:

1. Delikatnie rozdrobnij pistacje w blenderze na małe kawałki. Przełóż do osobnej miski i odstaw.
2. Do blendera włóż daktyle Medjool, migdały, matchę, szczyptę soli i cynamonu cejlońskiego. Miksuj do uzyskania jednolitej masy.
3. Masa będzie klejąca, dlatego można lekko natłuścić dłonie olejem kokosowym, aby nie przywierała podczas formowania. Z około pół łyżki masy formuj kulki.
4. Gotowe kulki obtaczaj w rozdrobnionych pistacjach tak, aby były nimi pokryte z każdej strony. Następnie włóż je do lodówki na co najmniej 15 minut, aby lekko stwardniały.